Linkedin
Twitter
Facebook
Email
more
W artykule odpowiadamy na pytania:
- Jak kwalifikować aktywa trwałe jako przeznaczone do sprzedaży i je wyceniać?
- Kiedy należy ujawnić w sprawozdaniu i informacji dodatkowej wynik z działalności zaniechanej?
- Jak prezentować odpowiednie ujawnienia w sprawozdaniu finansowym?
Jednostki prowadzące księgi rachunkowe mają styczność z wieloma zdarzeniami gospodarczymi, które wymagają prawidłowego ujęcia w sprawozdaniu finansowym na koniec okresu sprawozdawczego. Nie zawsze jest to proste – realia biznesowe są naprawdę różnorodne i niekiedy księgowi trafiają na zdarzenia nietypowe, rzadziej spotykane. Jedną z takich kwestii jest problematyka aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży oraz aktywów związanych z działalnością zaniechaną, która została dokładnie uregulowana w Międzynarodowym Standardzie Sprawozdawczości Finansowej 5 (MSSF 5).
Jakie kryteria muszą zostać spełnione, aby dane aktywo bądź grupa aktywów zostały uznane za aktywa przeznaczone do sprzedaży i tym samym zostały odpowiednio wycenione i zaprezentowane w sprawozdaniu finansowym? Przyjrzyjmy się wytycznym i sprawdźmy na podstawie przykładów potencjalne problemy związane z tym zagadnieniem.
Identyfikacja aktywów trwałych podlegających MSSF 5
Zgodnie z MSSF 5, jednostka klasyfikuje składnik aktywów trwałych (lub grupę do zbycia) jako przeznaczony do sprzedaży, gdy spełnione zostaną wszystkie z poniższych warunków:
- wartość bilansowa składnika zostanie odzyskana przede wszystkim w drodze transakcji sprzedaży, a nie przez jego dalsze wykorzystanie,
- składnik aktywów (lub grupa do zbycia) jest dostępny do natychmiastowej sprzedaży w swoim obecnym stanie,
- sprzedaż jest wysoce prawdopodobna, co oznacza, że:
- zarządzający jednostką, do której należy składnik, są zdecydowani do wypełniania planu sprzedaży,
- istnieje aktywny program znalezienia nabywcy,
- składnik aktywów jest oferowany na sprzedaż po cenie racjonalnej w stosunku do jego obecnej wartości godziwej,
- oczekuje się, że sprzedaż zostanie zakończona w ciągu 12 miesięcy od momentu uznania środka trwałego za aktywo przeznaczone do sprzedaży (choć od tego warunku mogą zdarzyć się wyjątki opisane w standardzie).
Powyższe kryteria klasyfikacji skupiają się na uzyskaniu przez podmiot odpowiedniego poziomu przekonania, że faktycznie dojdzie do transakcji sprzedaży danego aktywa trwałego (lub ich grupy) w niedługim czasie (w ciągu 12 miesięcy).
Identyfikując aktywa podlegające MSSF 5 warto mieć również na uwadze to, że od momentu uznania aktywa za środek trwały przeznaczony do sprzedaży jednostka zaprzestaje jego amortyzacji. Może się zdarzyć, że nastąpi to przed dniem bilansowym jednostki.
Sprawdź, jak możemy pomóc twojej firmie
Wycena aktywa trwałego przeznaczonego do sprzedaży
Kolejnym krokiem jest prawidłowa wycena aktywa przeznaczonego do sprzedaży. Takie aktywo jednostka wycenia albo w wartości bilansowej albo w wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży – w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa.
Ponownie istnieje tutaj powiązanie z planowaną transakcją sprzedaży. Należy pamiętać, że kwota takiego aktywa trwałego po zakwalifikowaniu jako aktywo trwałe przeznaczone do sprzedaży nie będzie wyższa niż dotychczasowa wartość bilansowa – może być tylko niższa.
Przykład wyceny maszyny zgodnie z MSSF 5
Dla pełniejszego zobrazowania klasyfikacji środka trwałego jako aktywa przeznaczonego do sprzedaży oraz jego wyceny, przeanalizujmy poniższą sytuację:
1 stycznia 2023 r. spółka „Alfa” kupiła maszynę do cięcia drewna za 20 000 PLN – i od tego miesiąca rozpoczęła także jej amortyzację. Maszyna ma przewidywany okres użyteczności 10 lat i zerową wartość rezydualną. 30 września 2025 r. spółka „Alfa” zdecydowała się sprzedać maszynę i rozpoczęła aktywne działania w celu znalezienia nabywcy (tym.in. publikując ogłoszenia internetowe). Podaż tego typu maszyn nie jest duża, a zapotrzebowanie na nie jest widoczne – jednostka przyjęła więc racjonalne oczekiwanie, że maszynę uda się sprzedać w niedługim czasie. Wartość rynkowa środka trwałego przeznaczonego do sprzedaży na 30 września 2025 r. wynosi 13 500 PLN. Demontaż maszyny w celu udostępnienia jej nabywcy będzie zaś kosztować 500 PLN.
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, widzimy, że na 30 września 2025 r. spełnione zostały wszystkie kryteria pozwalające uznać środek trwały za aktywo przeznaczone do sprzedaży. W jakiej wartości maszyna powinna zostać zatem wykazana w sprawozdaniu finansowym spółki „Alfa” na 31 grudnia 2025 r., jeśli na koniec roku maszyna nie została jeszcze sprzedana?
Roczny odpis amortyzacyjny maszyny = 20 000 PLN × 10% = 2 000 PLN
Amortyzacja w 2023 r. = 2 000 PLN – pełny rok
Amortyzacja w 2024 r. = 2 000 PLN
Amortyzacja do września 2025 r. = 2 000 PLN ÷ 12 × 9 = 1 500
Skumulowane umorzenie = 2 000 PLN + 2 000 PLN + 1 500 PLN = 5 500 PLN
Wartość bilansowa na 30 września 2025 r. = 20 000 PLN – 5 500 PLN = 14 500 PLN
Wartość godziwa pomniejszona o koszty = 13 500 PLN – 500 PLN = 13 000 PLN
Ponieważ wartość godziwa maszyny pomniejszona o koszty sprzedaży jest mniejsza od jej wartości księgowej, to w bilansie na 31 grudnia 2025 r. spółka pokaże wartość maszyny w kwocie równej 13 000 PLN, a różnicę pomiędzy tymi wartościami (14 500 PLN – 13 000 PLN = 1 500 PLN) odniesie na pozostałe koszty z tytułu utraty wartości.
Ujawnianie aktywa trwałego przeznaczonego do sprzedaży w sprawozdaniu finansowym
Należy pamiętać, że aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży są prezentowane w sprawozdaniu finansowym oddzielnie od innych aktywów oraz w pojedynczych kwotach (zgodnie z MSSF 5 pkt 38 obowiązuje w tym przypadku zakaz saldowania).
Działalność zaniechana
Inaczej jednostka powinna postąpić w przypadku sprzedaży w ciągu roku (bądź uznania za przeznaczony do sprzedaży) elementu, który jednocześnie:
- stanowi odrębną, ważną dziedzinę działalności jednostki lub geograficzny obszar działalności,
- wchodzi w skład skoordynowanego planu zbycia jednostki,
- jest jednostką zależną nabytą wyłącznie z zamiarem jej odsprzedaży.
W takiej sytuacji organizacja musi pokazać w sprawozdaniu z całkowitych dochodów oraz w informacji dodatkowej oddzielny wynik z działalności zaniechanej (po uwzględnianiu obciążeń podatkowych).
Księgowanie sprzedaży środków trwałych może stanowić złożone zagadnienie
Podsumowując, sprzedaż środków trwałych o dużej wartości jest informacją istotną i może mieć znaczący wpływ na decyzje podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. Z tego względu niezwykle ważne jest, aby jednostki posiadające tego typu aktywa zastosowały się do regulacji płynących z MSSF 5 i ułatwiły użytkownikom ocenę finansowych skutków działalności zaniechanej.
W razie, gdyby potrzebowali Państwo wsparcia w tym zakresie – lub po prostu przed przeprowadzeniem badania sprawozdania finansowego chcieli upewnić się, że kontrola audytora nie wykaże żadnych nieprawidłowości – zachęcamy do skorzystania ze wsparcia biegłych rewidentów RSM Poland. Nasi eksperci z chęcią odpowiedzą na wszystkie pytania i wesprą organizację w przygotowaniu odpowiednich procedur pozwalających zadbać o najwyższą jakość procesów finansowo-księgowych.
