Zakład podatkowy: kiedy działalność zagranicznej spółki generuje obowiązki podatkowe w Polsce?

Pojęcie zakładu podatkowego (ang. permanent establishment, „PE”) może na pierwszy rzut oka wydawać się dość niejasne. W praktyce do powstania zakładu podatkowego w Polsce dochodzi stosunkowo często i wiąże się z szeregiem istotnych konsekwencji – przede wszystkim podatkowych, ale również administracyjnych i sprawozdawczych.

Czym właściwie jest zakład podatkowy, w jakich sytuacjach może powstać w Polsce i na co powinni zwrócić uwagę zagraniczni przedsiębiorcy, aby nie przeoczyć nowych obowiązków oraz uniknąć kosztownych błędów? Aby odpowiedzieć na te pytania zespół doradztwa podatkowego RSM Poland przygotował serię artykułów praktycznie omawiających zagadnienia związane z utworzeniem zakładu podatkowego w Polsce.

Czym jest i jak powstaje zakład podatkowy?

Zgodnie z ustawą o CIT, podatnicy, którzy nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby, ani zarządu, podlegają w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (tj. są zobowiązani do opodatkowania w Polsce tylko tych dochodów, które zostały osiągnięte w Polsce). 

Powyższa zasada dotyczy w szczególności dochodów (przychodów) uzyskiwanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Polski, w tym za pośrednictwem położonego w Polsce zagranicznego zakładu. 
Zgodnie z polską ustawą o CIT, przez zagraniczny zakład należy rozumieć:

1. stałą placówkę – do tej kategorii zaliczają się w szczególności: 
   1. oddział, 
   2. przedstawicielstwo, 
   3. biuro, 
   4. fabryka, 
   5. warsztat, albo miejsce wydobywania bogactw naturalnych.
2. plac budowy – rozumiane również jako 
   1. budowa, 
   2. montaż, jak i 
   3. instalacja. 
3. osobę – która w imieniu i na rzecz podmiotu mającego siedzibę lub zarząd na terytorium jednego państwa działa na terytorium innego państwa, jeżeli osoba ta ma pełnomocnictwo do zawierania umów w imieniu tego podmiotu i pełnomocnictwo to faktycznie wykonuje. 

Co istotne, powyższe regulacje należy stosować z uwzględnieniem postanowień właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO), której stroną jest Polska. Dokumenty te doprecyzowują bowiem, w jakich sytuacjach, pomimo istnienia placówki, zagraniczny zakład podatkowy nie powstanie.

Warto jednak pamiętać, że UPO nie są jedynym źródłem, które pomaga ocenić skutki podatkowe działalności międzynarodowych przedsiębiorstw. Istotne znaczenie ma również Modelowa Konwencja OECD wraz z Komentarzem, która stanowi ważny punkt odniesienia przy interpretacji postanowień poszczególnych umów.

Jaka działalność zagranicznego przedsiębiorcy w Polsce może stanowić o istnieniu zakładu podatkowego?

Wiemy już, czym jest zakład podatkowy na gruncie ustawy o CIT, jednak jego powstanie zawsze zależy od szczegółów i konkretnej sytuacji danego zagranicznego przedsiębiorcy. Nawet pozornie niewinne okoliczności – takie jak zatrudnienie pracownika wykonującego pracę zdalną (home office) z Polski czy współpraca z inną spółką, np. w ramach grupy kapitałowej – mogą prowadzić do powstania zakładu podatkowego.

Na co więc powinna zwrócić uwagę zagraniczna spółka? Przede wszystkim musi przeanalizować, czy za pośrednictwem danej osoby lub podmiotu realizuje w Polsce działania gospodarcze we własnym imieniu (oraz określić jaki jest ich zakres). Kluczowe będzie ustalenie, czy są to jedynie czynności pomocnicze, czy już faktyczna działalność biznesowa.

To właśnie te okoliczności będą wpływać na ryzyko powstania PE, co w konsekwencji będzie decydować o tym, czy zagraniczna spółka będzie zobowiązana do rozliczania podatku CIT w Polsce oraz czy powstaną po jej stronie dodatkowe obowiązki. Aby uniknąć kłopotów i sporów z organami skarbowymi zachęcamy do śledzenia kolejnych artykułów, w których w praktyczny sposób przybliżymy tę tematykę, oraz do kontaktu z naszym zespołem.