Zakład podatkowy: czy spółka może być agentem zależnym?

Zagraniczne spółki prowadzące działalność w Polsce często zastanawiają się, czy podejmowane przez nie działania mogą prowadzić do powstania zakładu podatkowego (ang. permanent establishment, „PE”) w rozumieniu przepisów regulujących opodatkowanie podatkiem CIT. W przypadku międzynarodowych grup kapitałowych pojawia się dodatkowo ciekawe pytanie o to, czy polska spółka może wykreować taki zakład dla zagranicznej spółki – np. niemieckiej spółki matki – i czy w takim przypadku oznacza to, że spółka matka będzie musiała rozliczać podatek dochodowy w Polsce. Niestety, odpowiedź nie jest jednak oczywista, bo zarówno dotychczasowe orzecznictwo, jak i aktualne interpretacje podatkowe pozostawiają w tym zakresie sporo wątpliwości.

Jako że we wcześniejszym artykule omówiliśmy już istotę zakładu podatkowego, w tym skupimy się na jednym z kluczowych związanych z tym zjawiskiem zagadnień: na instytucji agenta zależnego.

Kim jest agent zależny?

Agentem zależnym może być podmiot, który: 

• działa w imieniu zagranicznego przedsiębiorcy,
• posiada i zwyczajowo wykonuje pełnomocnictwo do zawierania umów w imieniu zagranicznej spółki,
• pozostaje w stosunku zależności względem zagranicznego przedsiębiorcy.

Podmiotem tym może być przy tym zarówno osoba prawna, jak i osoba fizyczna.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której niemiecka spółka matka, w ramach swojej grupy kapitałowej, posiada w Polsce spółkę zależną, w której ma 100% udziałów. Taki scenariusz jest dość typowy i często spotykany w praktyce biznesowej. Powszechne jest również wykonywanie przez taką spółkę zależną w ramach swojej zwykłej działalności określonych zadań na rzecz spółki matki – na przykład zajmowanie się pozyskiwaniem klientów albo uczestniczenie w zawieraniu umów pomiędzy niemiecką spółką a kontrahentami w Polsce.

W tym kontekście pojawia się jednak pytanie o to, czy taka polska spółka może pełnić rolę tzw. agenta zależnego. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ wiele zależy od stopnia oraz zakresu jej uprawnień i faktycznej roli w procesie zawierania transakcji. Zgodnie z podejściem prezentowanym w interpretacjach podatkowych, kluczowe jest ustalenie, czy działalność spółki ma charakter przygotowawczy lub pomocniczy, czy spółka ta faktycznie działa w imieniu przedsiębiorstwa pełniącego rolę spółki matki – na przykład poprzez zawieranie umów w jego imieniu – i nie prowadzi niezależnej ekonomicznej działalności, a jest jedynie przedstawicielem spółki matki.

Co istotne, w przypadku istnienia powiązań między spółką polską a zagraniczną (tj. w przypadku grup kapitałowych) nie zawsze musi dochodzić do powstania zakładu podatkowego. Potwierdzają to interpretacje podatkowe, w których zagraniczne spółki zgłaszały wątpliwości w tym zakresie – m.in. interpretacja z 29 stycznia 2026 r. o sygn. 0114-KDIP2-1.4010.678.2025.2.MW.

Zakład podatkowy w Polsce – jak zarządzać ryzykiem i co zrobić, gdy zostanie rozpoznany?

Wiemy już, kiedy działalność przedsiębiorstwa można uznać za działalność agenta zależnego, pora więc odpowiedzieć na postawione na samym początku pytanie o to, czy spółka może pełnić funkcję agenta zależnego.

Z doświadczenia doradców podatkowych RSM Poland wynika, że taka możliwość istnieje, jednak każdorazowo zależy ona od indywidualnych okoliczności danej działalności gospodarczej. W praktyce oznacza to, że istnienie agenta zależnego w postaci spółki na terytorium Polski może prowadzić do powstania zakładu podatkowego, co z kolei wiąże się z szeregiem konsekwencji oraz nowych wyzwań w zakresie prowadzenia działalności w Polsce. 

Biorąc pod uwagę poziom skomplikowania i niejednoznaczności przepisów, a także ewentualne konsekwencje niewłaściwego zaklasyfikowania charakteru działalności polskiej spółki zależnej, warto rozważyć skorzystanie ze wsparcia w zakresie usług CIT compliance, które pozwalają prawidłowo wypełniać obowiązki podatkowe oraz ograniczać ryzyko błędów mogących skutkować sankcjami finansowymi.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących ryzyka powstania zakładu podatkowego lub potrzeby wsparcia w bieżącej obsłudze rozliczeń CIT w Polsce, zachęcamy do kontaktu z ekspertami RSM Poland. Chętnie odpowiemy na wszelkie pytania, przedstawiając zarówno odpowiednie konieczne do podjęcia kroki, jak i ograniczające negatywne skutki podatkowe rozwiązania dostosowane do indywidulanych potrzeb.