Schemat podatkowy MDR: kim jest korzystający i jakie ma obowiązki?

Raportowanie schematów podatkowych (MDR), wymagane w związku z wdrożeniem do polskiego porządku prawnego unijnej dyrektywy DAC6, kojarzy się przede wszystkim z obowiązkami doradców podatkowych, kancelarii prawnych czy innych podmiotów pełniących funkcję promotora schematu podatkowego. W praktyce jednak równie istotną rolę w procesie raportowania schematów podatkowych do Krajowej Administracji Skarbowej odgrywa także korzystający, na którego polski ustawodawca nałożył szereg obowiązków sprawozdawczych. 

Jak polskie przepisy podatkowe definiują korzystającego i na co powinni zwrócić uwagę korzystający zobowiązani do podjęcia działań w celu zapewnienia zgodności z przepisami MDR?

Kim, zgodnie z przepisami dotyczącymi raportowania MDR, jest korzystający?

Korzystający to – zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej – osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej:

• której udostępniany jest schemat podatkowy,
• u której schemat podatkowy jest wdrażany,
• która jest gotowa do wdrożenia schematu podatkowego,
• albo która dokonała już pierwszej czynności służącej wdrożeniu schematu podatkowego.

Przez udostępnienie schematu podatkowego polskie przepisy podatkowe rozumieją przekazanie korzystającemu informacji o schemacie podatkowym, w szczególności poprzez przedstawienie na przykład jego: 

• założeń, 
• etapów, 
• mechanizmu funkcjonowania lub wdrażania, 
• sposobu uzyskania korzyści podatkowej.

Co istotne, sposób, w jaki doszło do udostępnienia schematu korzystającemu nie ma znaczenia. Może ono zatem nastąpić na przykład: 

• w formie elektronicznej, 
• w formie papierowej, 
• drogą telefoniczną, 
• drogą teleinformatyczną, 
• osobiście. 

Przez wdrażanie schematu podatkowego regulacje rozumieją natomiast dokonywanie czynności faktycznych lub prawnych umożliwiających wykonanie (lub zmierzających do wykonania) schematu podatkowego, w tym:

• zarządzanie działaniami związanymi z wdrożeniem schematu, 
• faktyczne uczestniczenie w podejmowaniu decyzji, 
• przeprowadzanie lub dokonywanie czynności związanych ze schematem podatkowym lub będących jego elementem – także, gdy podejmowanie decyzji lub czynności dotyczy wykonania schematu podatkowego przez inny podmiot.

Jakie obowiązki raportowe w zakresie MDR ma korzystający?

Co do zasady pierwszym podmiotem, na którym ciąży obowiązek raportowania schematu podatkowego, jest promotor. Jednakże, w niektórych przypadkach, obowiązek ten spoczywa na korzystającym. 

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, korzystający ma obowiązek samodzielnego przekazania informacji o schemacie podatkowym, jeżeli:

• promotor nie występuje,
• korzystający nie otrzymał od promotora informacji o nadaniu NSP (Numeru Schematu Podatkowego) lub o przekazaniu schematu do Szefa KAS,
• został poinformowany przez promotora o tym, że obowiązek raportowania schematu podatkowego przechodzi na niego z uwagi na tajemnicę zawodową promotora. 

Warto zatem pamiętać, że ze względu na objęcie m.in. adwokatów, radców prawnych czy doradców podatkowych tajemnicą zawodową, przy współpracy z tymi podmiotami to korzystający będzie co do zasady zobowiązany do zaraportowania schematu podatkowego.

Korzystający musi w taki przypadku przekazać informację o schemacie podatkowym do Szefa KAS w terminie 30 dni liczonych od dnia:

• następującego po udostępnieniu schematu podatkowego do wdrożenia,
• następującego po przygotowaniu schematu podatkowego do wdrożenia,
• dokonaniu pierwszej czynności związanej z wdrażaniem schematu podatkowego,

– w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej. 

Jeśli to korzystający raportuje schemat podatkowy, to ma on także obowiązek poinformowania (na piśmie) wszystkich innych uczestników uzgodnienia, wobec których jest zlecającym, o nadanym przez Szefa KAS NSP schematu podatkowego (lub o odmowie jego nadania lub o jego unieważnieniu), nie później niż w terminie 5 dni roboczych od dnia otrzymania odpowiedzi od Krajowej Administracji Skarbowej. 

Warto również pamiętać, że korzystający ma obowiązek składania informacji o zastosowaniu schematu podatkowego (poprzez formularz MDR-3) do końca czwartego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego (lub roku kalendarzowego w określonych przypadkach).

Obowiązek przekazania oświadczenia o tym, czy uzgodnienie jest schematem podatkowym

Przepisy MDR obowiązujące od 1 października 2026 r. nałożyły w niektórych przypadkach na korzystającego obowiązek przekazania promotorowi oświadczenia, że dane uzgodnienie, w odniesieniu do którego promotor ten podjął się udzielenia czynności wspomagających, nie jest schematem podatkowym. 

O takie oświadczenie może wystąpić na piśmie promotor, któremu korzystający zlecił między innymi wykonanie czynności wspomagających (czyli udzielenia pomocy, wsparcia lub porad dotyczących opracowywania, wprowadzenia do obrotu, organizowania, udostępnienia do wdrożenia lub nadzorowania wdrożenia schematu podatkowego) i który: 

• zdał sobie sprawę (lub powinien zdawać sobie sprawę), że uzgodnienie może stanowić schemat podatkowy, oraz
• nie posiada potwierdzenia nadania NSP ani potwierdzenia przekazania informacji o tym schemacie podatkowym. 

W takiej sytuacji – jeśli dane uzgodnienie nie stanowi schematu podatkowego – korzystający powinien niezwłocznie (nie później niż w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia pisma od promotora) przekazać promotorowi potwierdzające to oświadczenie. Jeżeli oświadczenie nie zostanie przekazane w tym terminie, to polskie przepisy przyjmują domniemanie, że uzgodnienie stanowi schemat podatkowy. To domniemanie może jednak ulec obaleniu, jeżeli po upływie wskazanego terminu promotor otrzyma od korzystającego odpowiednie oświadczenie.

Warto również pamiętać, że jeśli promotor występuje do korzystającego o przekazanie oświadczenia, to może on wstrzymać się z wykonaniem zleconych mu czynności wspomagających w odniesieniu do schematu podatkowego – do dnia otrzymania oświadczenia, potwierdzenia nadania przez Szefa KAS Numeru Schematu Podatkowego lub informacji, że Szef KAS nie nadał jeszcze takiego Numeru – i nie ponosi odpowiedzialności cywilnej względem podmiotu zlecającego mu czynności wspomagające w zakresie związanym ze wstrzymaniem się z wykonaniem tych czynności oraz w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej związanej ze wstrzymaniem się z wykonaniem czynności w odniesieniu do uzgodnienia.

Kim jest uczestnik uzgodnienia i jaki jest zakres jego obowiązków w zakresie MDR?

Warto także wspomnieć, że Ordynacja podatkowa posługuje się również pojęciem uczestnika uzgodnienia, które jest szersze niż pojęcie korzystającego.

Zgodnie z przepisami MDR uczestnikiem uzgodnienia jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, biorąca udział w schemacie podatkowym lub w czynności, transakcji albo działaniu stanowiącym element schematu podatkowego. 

Definicja uczestnika uzgodnienia obejmuje zarówno promotora oraz korzystającego, jak i np. podmioty powiązane uczestniczące w transakcji. 

Prawidłowe ustalenie kręgu uczestników uzgodnienia ma istotne znaczenie z punktu widzenia realizacji obowiązków MDR, ponieważ pojęcie uczestnika uzgodnienia wskazane jest w niektórych cechach rozpoznawczych schematów podatkowych. Dodatkowo – w przypadkach określonych w Ordynacji podatkowej – uczestnik uzgodnienia również powinien otrzymać informację o NSP schematu podatkowego (lub o odmowie jego nadania lub o jego unieważnieniu).

Realizując obowiązek informacyjny MDR warto działać dokładnie i kompleksowo

Prawidłowe rozpoznanie roli korzystającego oraz właściwe wypełnienie obowiązków wynikających z obowiązku raportowania schematu podatkowego MDR wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale też doświadczenia w ich praktycznym stosowaniu – a to oznacza, że warto skorzystać w tym przypadku z pomocy specjalisty. Doradcy podatkowi RSM Poland od lat wspierają przedsiębiorców w analizie uzgodnień pod kątem MDR, przygotowaniu niezbędnych oświadczeń oraz zapewnieniu zgodności z obowiązującymi regulacjami. Zachęcamy więc do skontaktowania się z naszym zespołem i sprawdzenia, jak nasza pomoc pozwala ograniczyć zarówno ryzyko, jak i obciążenia podatkowe.