Audyt jednostek zainteresowania publicznego (JZP)

W artykule odpowiadamy na pytania:

• Jakie jednostki uznawane są za jednostki zainteresowania publicznego?
• Jakie wymogi stawiane są przed firmą audytorską badającą JZP?

Audyt jednostek zainteresowania publicznego (JZP) jest traktowany jako badanie o podwyższonym ryzyku nie bez powodu. Większe wymagania – stawiane przez przepisy zarówno wobec samych spółek, jak i ich audytorów – wynikają przede wszystkim z faktu, że dane zawarte w sprawozdaniach finansowych tych podmiotów (a także informacje ujęte w sprawozdaniu z badania przygotowanym przez biegłego rewidenta), przekładać się mogą bezpośrednio na kurs notowań akcji i dla mniejszych inwestorów często są jedynym źródłem danych o spółce giełdowej.

Podmioty uznane za JZP stawiają przed biegłymi rewidentami unikalne wyzwania

Jednostkami zainteresowania publicznego są – między innymi – emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, banki, oddziały instytucji kredytowych, zakłady ubezpieczeń, instytucje płatnicze spełniające kryteria dużej jednostki oraz fundusze emerytalne i inwestycyjne.

Dodatkowe wymogi ustawowe i regulacyjne obowiązujące audytorów spółek giełdowych (oraz fakt, że wyniki tego typu audytów trafiają do większej liczby interesariuszy) sprawiają, że badanie sprawozdań finansowych tych podmiotów wymaga szerszej wiedzy merytorycznej i branżowej, dogłębnej znajomości zasad funkcjonowania rynków kapitałowych, a także niejednokrotnie konieczności zaangażowania dodatkowych specjalistów spoza obszaru rachunkowości i finansów. Nie wszyscy są w stanie temu sprostać.

Współpracujący z jednostkami zainteresowania publicznego audytorzy muszą pamiętać, że braki lub zaniechania w zakresie realizacji zadań ustawowych mogą skutkować dla nich surowymi karami nakładanymi przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) bądź Polską Agencję Nadzoru Audytowego (PANA). Konsekwencje obejmują przy tym nie tylko możliwość wszczęcia postępowania wyjaśniającego, ale też kary pieniężne, a nawet ryzyko skreślenia z rejestru biegłych rewidentów.

Jak przepisy wpływają na firmy audytorskie przeprowadzające audyty JZP w Polsce?

Audyt jednostek zainteresowania publicznego jest nie tylko trudniejszy, ale też ściślej kontrolowany. Zgodnie z prawem firmy audytorskie świadczące te usługi powinny – między innymi – podlegać częstszemu nadzorowi i dłużej przechowywać dokumentację związaną z przeprowadzaniem badania. Sytuacji nie poprawiają też nieprecyzyjne przepisy w zakresie usług zabronionych oraz limitu wynagrodzeń, co w efekcie przekłada się na niewielką liczbę podmiotów podejmujących się świadczenia tych usług. 

Aktualny wykaz firm audytorskich przeprowadzających badania ustawowe w JZP można na szczęście łatwo odnaleźć korzystając z portalu Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego.

Jakie usługi powinna oferować dobra firma audytorska?

Angażowanie się w działania związane z audytem jednostek zainteresowania publicznego pozostaje dla biegłych rewidentów dużym obciążeniem, więc wiele podmiotów, mimo posiadania odpowiednich kompetencji i wykwalifikowanej kadry, rezygnuje z oferowania tych usług by skupiać się zamiast tego w pełni na innych, wymagających nierzadko równie dużej wiedzy, ale mniej restrykcyjnie regulowanych świadczeniach z zakresu finansów i sprawozdawczości finansowej. Usługi assurance stanowią przy tym tylko czubek góry lodowej; szukając dobrej firmy audytorskiej warto więc nie tylko skupiać się na jej doświadczeniu w przeprowadzaniu badań sprawozdania finansowego, ale też dokładnie przyjrzeć się pozostałym usługom biegłych rewidentów, które oferowane są przez dany podmiot.