Wybór formy sprawozdawczości finansowej – najważniejsze aspekty

Sprawozdanie finansowej jest jednym z istotnych źródeł informacji o sytuacji finansowej, majątkowej oraz wynikach działalności jednostki. Zawarte w nich dane są kluczowe dla odbiorców zewnętrznych m.in.  organów nadzoru, inwestorów jak i partnerów biznesowych. Dlatego ważnym aspektem jest prawidłowe ustalenie formy sprawozdawczości finansowej. Na co jednostka powinna zwrócić uwagę podczas określenia właściwej formy sprawozdania finansowego? Przyjrzymy się podstawom prawnym oraz związanymi z nimi obowiązkom sprawozdawczym i kryteriom, które należy uwzględnić przy ustalaniu formy sprawozdawczości finansowej.

Ustawa o Rachunkowości i Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej – podstawy prawne

Sprawozdanie finansowe można przygotować zgodnie z Ustawą o Rachunkowości lub według Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). W celu określenia prawidłowej formy punktem wyjścia jest ustawa z dnia 29 września 1944 r. o rachunkowości (UoR), szczególnie artykuł 45 oraz 55. 

Przepisy MSSF stosuje się obowiązkowo przy sporządzaniu skonsolidowanych sprawozdań finansowych:

• Emitentów, których papiery wartościowe zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym w Europejskim Obszarze Gospodarczym, 
• Banków.

Natomiast na zasadzie dobrowolności, prawo wyboru MSSF zarówno dla sprawozdań jednostkowych jak i skonsolidowanych przysługuję m.in. 

• Emitentom papierów wartościowych zamierzających ubiegać się lub ubiegających się o ich dopuszczenie do obrotu na jednym z rynków regulowanych krajów Europejskiego obszaru Gospodarczego,
• Jednostkom dominujących niższego szczebla, wchodzących w skład grupy kapitałowej, w której jednostka dominująca wyższego szczebla sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe zgodnie z MSSFami.

Decyzje w sprawie sporządzania sprawozdań finansowych zgodnie z MSSF podejmuje organ zatwierdzający np. zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie. 

W pozostałych przypadkach jednostki sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami Ustawy o rachunkowości.

Elementy sprawozdania finansowego

Zgodnie z Ustawą o Rachunkowości podstawowymi elementami sprawozdania finansowego są:

• bilans,
• rachunek zysków i strat, 
• rachunek przepływów pieniężnych 
• zestawienia zmian w kapitale własnym
• informacje dodatkową – zakres poszczególnych elementów zależy od rodzaju i wielkości jednostki.

W przypadku MSSF sprawozdanie finansowe obejmuje:

• sprawozdanie z sytuacji finansowej,
• sprawozdanie z wyniku i innych całkowitych dochodów, 
• sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym, 
• rachunek przepływów pieniężnych,
• informacji dodatkowej.

Najważniejszą różnicą jest sposób prezentacji informacji oraz zakresu ujawnień. Warto zaznaczyć, że Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej nie określają sztywnego i jednolitego wzoru sprawozdania finansowego, w przeciwieństwie do Ustawy o Rachunkowości, która wskazuje określone zasady i elementy jego prezentacji. W MSSF większy nacisk jest na dostarczenie inwestorom i innym użytkownikom informacji przydatnym do podejmowania decyzji ekonomicznych. W związku z tym sprawozdania sporządzane według MSSF są często bardziej rozbudowane pod względem ujawnień i wyjaśnień.

Załączniki Ustawy o rachunkowości - czym są i do czego służą?

Załączniki do Ustawy o Rachunkowości określają zakres informacji, które powinny zostać ujęte w sprawozdaniu finansowym oraz w jakiej formie powinny być zaprezentowane. Ustawa przewiduje kilka załączników w zależności od m.in. rodzaju i wielkości jednostki.

• Załącznik numer 1: dla jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji. Zawiera pełen zakres informacji.
• Załącznik numer 2: dla banków.
• Załącznik numer 3: dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji.
• Załącznik numer 4: dla jednostek mikro.
• Załącznik numer 5: dla jednostek małych korzystających z uproszczeń odnoszących się do sprawozdania finansowego.
• Załącznik numer 6: dla określonych jednostek pozarządowych.

Uproszczenia w sprawozdawczości finansowej jednostek małych i mikro

Jednostki mikro, małe oraz organizacje pozarządowe mają możliwość skorzystania z uproszczeń w sprawozdawczości finansowej. Uproszczenia te obejmują:

• sporządzanie uproszczonego bilansu
• sporządzanie uproszczonego rachunku zysków i strat
• zwolnienie ze sporządzania zestawienia zmian w kapitale własnym, 
• zwolnienie ze sporządzania rachunku przepływów pieniężnych,

Jednostki stosujące uproszczenia w sprawozdawczości finansowej muszą pamiętać o konieczności podjęcia uchwały przez organ zatwierdzający. 

Wybór odpowiedniej formy sprawozdawczości finansowej jest istotny dla prawidłowego wypełniania obowiązków rachunkowych jednostki. Powinien on uwzględniać zarówno obowiązujące przepisy prawa, jak i wielkość jednostki oraz charakter prowadzonej działalności. Odpowiednio dobrana forma sprawozdawczości jest kluczowa dla przejrzystości i użyteczności prezentowanych danych. Dlatego warto pamiętać, że sprawozdawczość finansowa stanowi ważne źródło informacji o sytuacji majątkowej i finansowej jednostki, osiąganych przez nią wynikach oraz perspektywach jej dalszego funkcjonowania.

Eksperci RSM Poland, łączący dogłębną znajomość Ustawy o rachunkowości i MSSF z praktycznym doświadczeniem w przeprowadzaniu audytu finansowego, regularnie wspierają więc organizacje w tym obszarze. Nasz zespół doskonale rozumie przed jakimi wyzwaniami stają dyrektorzy finansowi i zarządy i wie, jak kłopotliwe potrafią być rosnące wymogi regulacyjne, zwiększająca się presja na przejrzystość i jak problematyczna może być potrzeba sprawnej sprawozdawczości ponad granicami. 

Jeśli więc chcą Państwo mieć pewność, że wybrana przez jednostkę forma sprawozdawczości odpowiada specyfice jej działalności i spełnia wszystkie obowiązki prawne, zapraszamy do kontaktu. Wspólnie dobierzemy rozwiązanie, które zapewni jasność, zgodność i pewność na każdym etapie działalności.