RSM Poland
Języki

Języki

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych, czyli jawność ponad wszystko

Anna LEHMANN
Corporate Advisory Partner w RSM Poland

Zuzanna BRÓDKA
Corporate Advisory Assistant w RSM Poland

13 lipca 2018 roku zaczęła w Polsce obowiązywać ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu z dnia 1 marca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 723 dalej „Ustawa”). Celem tej regulacji było pełne i prawidłowe wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Część przepisów Ustawy weszła w życie dopiero po 18 miesiącach od dnia jej ogłoszenia, tj. 13 października 2019 roku, i znacząco wpłynęła na funkcjonowanie wielu przedsiębiorstw.

Z punktu widzenia przedsiębiorcy zmiany wprowadzone Ustawą są bardzo istotne i niosą za sobą zarówno korzyści, jak i pewne uciążliwości. Chodzi o utworzenie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (dalej „CRBR” lub „Rejestr”). Począwszy od 13 października 2019 roku każda spółka prawa handlowego, z wyjątkiem spółek partnerskich i publicznych spółek akcyjnych jest zobowiązana do ujawniania w nim informacji o beneficjencie rzeczywistym w określonym ustawą terminie.

Zachęcamy do zapoznania się z poniższym wpisem, w którym przedstawimy najważniejsze kwestie związane z funkcjonowaniem Rejestru.

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych – praktyczne zastosowanie

Celem utworzenia Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych jest zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, możliwość sprawdzania kontrahentów, ułatwienie weryfikacji struktur osób prawnych oraz gromadzenia i przetwarzania informacji o beneficjentach rzeczywistych spółek prawa handlowego. Od 13 października każdy przedsiębiorca może nieodpłatnie wystąpić z wnioskiem do Rejestru i uzyskać z niego dane odnośnie beneficjenta rzeczywistego swoich kontrahentów – a zatem przekonać się, kto naprawdę stoi za danym podmiotem.

Beneficjent rzeczywisty – kto to taki?  

Zgodnie z ogólną definicją wskazaną w art. 2 ust. 2 pkt 1 Ustawy beneficjentem rzeczywistym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne sprawujące bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad klientem poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta, lub osobę fizyczną lub osoby fizyczne, w imieniu których są nawiązywane stosunki gospodarcze lub przeprowadzana jest transakcja okazjonalna.

USŁUGI KORPORACYJNE
Zastanawiasz się nad założeniem spółki lub oddziału, ale nie wiesz, jaka forma działalności gospodarczej byłaby właściwa?
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ

Chcąc wskazać beneficjenta rzeczywistego, szukamy zatem zawsze osoby fizycznej stojącej na samym szczycie struktury kapitałowej danej grupy, która to osoba ma bezpośrednio lub pośrednio decydujący wpływ na spółkę. Często nie jest to łatwe zadanie, zwłaszcza w podmiotach wielonarodowych, o złożonej strukturze kapitałowej. Ustawodawca oferuje nam zatem bardziej szczegółowe definicje, które co do zasady mają umożliwić nam szukanie aż do skutku (tj. aż do znalezienia właściwej osoby fizycznej).

W przypadku klienta będącego osobą prawną inną niż spółka, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym podlegającym wymogom ujawniania informacji wynikającym z przepisów prawa Unii Europejskiej lub odpowiadającym im przepisom prawa państwa trzeciego, za beneficjenta rzeczywistego uważa się:

  • osobę fizyczną będącą udziałowcem lub akcjonariuszem klienta, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji tej osoby prawnej;
  • osobę fizyczną dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym klienta, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
  • osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji klienta, lub łącznie dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie klienta, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
  • osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad klientem poprzez posiadanie w stosunku do tej osoby prawnej uprawnień, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2019 r. poz. 351) [chodzi tutaj o uprawnienia jednostki dominującej sprawującej kontrolę nad jednostką zależną] lub
  • osobę fizyczną zajmującą wyższe stanowisko kierownicze w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych w tiret pierwszym, drugim, trzecim i czwartym oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

Mamy prawa, ale mamy też oczywiście obowiązki

Aby każdy przedsiębiorca mógł sprawdzić dane swego kontrahenta w Rejestrze, najpierw każdy kontrahent (a więc przedsiębiorca) musi je do CRBR podać.

Kto składa?

Zgodnie z art. 58 Ustawy do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz aktualizacji danych już zamieszczonych w Rejestrze będą zobowiązane poniżej wskazane podmioty:

  • spółki jawne;
  • spółki komandytowe;
  • spółki komandytowo-akcyjne;
  • spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
  • proste spółki akcyjne oraz
  • spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek publicznych w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 623).

Co składa?

Zakres informacji podlegających zgłoszeniu obejmować będzie:

1. dane identyfikacyjne spółek z art. 58 Ustawy, a mianowicie:

  • nazwę (firmę),
  • formę organizacyjną,
  • siedzibę,
  • numer w Krajowym Rejestrze Sądowym,
  • NIP;

2. dane identyfikacyjne beneficjenta rzeczywistego i członka organu lub wspólnika uprawnionego do reprezentowania spółek jw.:

  • imię i nazwisko,
  • obywatelstwo,
  • państwo zamieszkania,
  • numer PESEL albo datę urodzenia – w przypadku osób nieposiadających numeru PESEL,
  • informacje o wielkości i charakterze udziału lub uprawnieniach przysługujących beneficjentowi rzeczywistemu.

Kto za to odpowiada?

Osobą umocowaną do dokonania zgłoszenia jest osoba lub osoby uprawnione do reprezentowania spółki, zgodnie ze sposobem reprezentacji ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym, w tym także prokurent spółki. Niestety na dzień dzisiejszy CRBR nie dopuszcza możliwości złożenia wniosku przez indywidualnie powołanego do tego celu pełnomocnika.

Wnioski powinny być składane w formie dokumentu elektronicznego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Ministerstwo Finansów, a następnie opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym llub profilem zaufanym ePUAP i złożone za pomocą strony internetowej opublikowanej przez Ministerstwo Finansów. Zatem, aby spełnić ciążący na spółce obowiązek należy posiadać zainstalowaną przeglądarkę internetową oraz połączenie z Internetem. Na zgłoszenie informacji o beneficjencie rzeczywistym składają się następujące kroki:

  • wyświetlenie strony internetowej Ministerstwa Finansów,
  • podanie danych identyfikacyjnych spółki, o których pisaliśmy powyżej,
  • dokonanie wyboru daty zgłoszenia; data zgłoszenia powinna być tożsama z datą zdarzenia mającą wpływ na rejestrację spółki w CRBR lub aktualizację danych już zamieszczonych w Rejestrze, które uległy zmianie,
  • wpisanie danych beneficjenta rzeczywistego spółki,
  • zaznaczenie klauzuli odpowiedzialności,
  • wyeksportowanie wypełnionego zgłoszenia,
  • podpisanie i wczytanie zgłoszenia w CRBR.

Terminy nierówne dla wszystkich

W pozycji uprzywilejowanej w zakresie terminów na dokonywanie zgłoszeń do CRBR znalazły się podmioty już wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego. Termin na dokonanie zgłoszenia danych identyfikacyjnych spółek oraz danych beneficjenta rzeczywistego w odniesieniu do spółek prawa handlowego zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sądowym przed dniem wejścia w życie tych przepisów Ustawy – tj. przed 13 października 2019 roku – wynosił 6 miesięcy od tego dnia, a więc na dokonanie zgłoszenia w Rejestrze spółka miała czas do 13 kwietnia 2020 roku.

Jednak z uwagi na wybuch pandemii COVID-19, termin na zgłoszenie informacji o beneficjencie rzeczywistym został przedłużony z 6 miesięcy do 9 miesięcy – tj. do 13 lipca 2020 roku. Zatem wszystkie spółki prawa handlowego wpisane w Krajowym Rejestrze Sadowym przed 13 października 2019 roku mają czas na spełnienie ustawowego obowiązku do 13 lipca 2020 roku. Niestety przesunięcie to odnosi się wyłączenie do spółek prawa handlowego wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego przed 13 października 2019 roku.

Natomiast spółki, które zostały zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym począwszy od dnia 13 października 2019 roku, są związane terminem 7 dni roboczych na złożenie wniosku do CRBR. Termin ten biegnie od dnia dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym.

W świetle Ustawy spółki, które dokonały już zgłoszenia w Rejestrze, będą również zobligowane do aktualizacji zadeklarowanych danych w przypadku jakiejkolwiek ich zmiany w terminie 7 dni roboczych od dnia zaistnienia zmiany.

Marchewka i bat

Zarówno złożenie wniosku o wpis do Rejestru jak i uzyskanie z niego danych jest nieodpłatne. Jednak prócz marchewki w postaci korzyści płynących z transparentności i jawności struktur korporacyjnych kontrahentów, nad zarządami spółek wisi też w powietrzu bat. Sankcją za niedochowanie terminu wskazanego w Ustawie na złożenie przez spółki wymaganych informacji do CRBR jest kara pieniężna w wysokości do 1 mln PLN.

Należy również podkreślić, że wniosek do Rejestru składany jest pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Zatem wszystkie dane podawane w Rejestrze winny być zgodne z aktualnym stanem faktycznym i prawnym.

Jak widać, rejestracja beneficjenta rzeczywistego w CRBR może spędzić niejednej osobie sen z powiek. Jest to bowiem kolejny na liście ustawodawcy obowiązek, który musi zostać spełniony przez zwykłego obywatela, który coraz mniej zaczyna przypominać przedsiębiorcę, a coraz bardziej eksperta w dziedzinie prawa handlowego. Wierzymy jednak, że nasz artykuł przybliżył Państwu nieco temat i będzie pomocny w realizacji tego obowiązku.

W razie jakichkolwiek pytań lub potrzeby omówienia tematu, gorąco zachęcamy do kontaktu.

CHCESZ WIEDZIEĆ WIĘCEJ?
Zapisz się do Newslettera RSM Poland, aby być na bieżąco w kwestiach prawa, finansów i podatków. Skorzystaj z wiedzy ekspertów już dzisiaj.
Zapisz się

Blog - Autorzy

Anna MAJ (1)
Ewa PYTEL (1)